Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych: stawki i zasady 2026
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to najprostsza z trzech form opodatkowania JDG: podatek płacisz od przychodu, bez odejmowania kosztów, według stałej stawki, która zależy od tego, czym się zajmujesz. W tym artykule znajdziesz, kto może wybrać ryczałt, jakie są stawki ryczałtu w 2026 roku (od 2 % do 17 %), jaki jest limit przychodów, jak co miesiąc obliczyć ryczałt na przykładzie, jak ryczałt ma się do VAT i ile płacą programiści i lekarze.
Zasady i kwoty są te, które obowiązują w 2026 roku, sprawdzone 30 września 2026 na biznes.gov.pl, zus.pl, podatki.gov.pl i w tekście ustawy.
Ryczałt, czyli podatek od przychodu, nie od dochodu
W podatkach dwa słowa znaczą co innego:
- przychód to wszystko, co należy ci się od klientów za sprzedane towary i usługi, nawet jeśli klient jeszcze nie zapłacił, po odjęciu zwrotów, rabatów i skont; jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT, liczy się kwota netto;
- dochód to przychód minus koszty uzyskania przychodów.
Skala podatkowa i podatek liniowy opodatkowują dochód. Ryczałt opodatkowuje przychód, więc kosztów nie odliczasz wcale: ani sprzętu, ani paliwa, ani wynajmu biura. W zamian stawka jest niższa, a rozliczenie mieści się w jednym działaniu.
Dlatego ryczałt opłaca się przede wszystkim tam, gdzie kosztów jest mało: w usługach opartych na wiedzy i czasie. Firma, która kupuje dużo towaru albo dużo inwestuje, zwykle zapłaci mniej na skali lub liniowym. Jak porównać te trzy formy na własnych liczbach, opisuje artykuł o wyborze formy opodatkowania JDG.
Od przychodu możesz odjąć tylko to, co wymienia ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, między innymi:
- zapłacone w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe), jeśli nie odliczasz ich gdzie indziej;
- 50 % zapłaconych składek zdrowotnych;
- stratę z lat ubiegłych, wpłaty na IKZE, ulgę termomodernizacyjną, darowizny na wskazane cele i kilka innych ulg.
Na ryczałcie nie rozliczysz się wspólnie z małżonkiem i nie odliczysz od ryczałtu ulgi na dziecko. Jeśli masz też etat, ulgę na dziecko możesz odliczyć od podatku z umowy o pracę.
Kto może wybrać ryczałt
Według biznes.gov.pl ryczałt może wybrać osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, a także wspólnicy spółki cywilnej lub jawnej, jeśli wszyscy są osobami fizycznymi i wszyscy wybiorą ryczałt. Warunek główny to limit przychodów z poprzedniego roku (o nim niżej). Nowa firma może wybrać ryczałt w roku rozpoczęcia działalności; stosuje go od dnia pierwszego przychodu.
Ryczałtu nie wybierzesz, jeśli:
- prowadzisz aptekę, kantor (kupno i sprzedaż wartości dewizowych) albo handlujesz częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, nawet w części przychodów;
- wytwarzasz wyroby akcyzowe (z wyjątkiem energii elektrycznej z odnawialnych źródeł);
- w tym samym roku płacisz kartę podatkową albo korzystasz z okresowego zwolnienia z podatku dochodowego;
- sprzedajesz towary lub usługi byłemu lub obecnemu pracodawcy, w zakresie tych samych czynności, które są wykonywane dla niego na umowę o pracę w bieżącym albo w poprzednim roku podatkowym.
Ostatni punkt łapie wiele osób, które przechodzą z etatu na współpracę B2B z tą samą firmą. Jeśli w tym lub poprzednim roku robisz to samo na umowę o pracę, ryczałt nie wchodzi w grę, a gdy taki przychód pojawi się w trakcie roku, od tego dnia do końca roku płacisz podatek na zasadach ogólnych.
Prawo do ryczałtu tracisz też w trakcie roku, gdy osiągniesz choć część przychodu z działalności wyłączonej, na przykład zaczniesz sprzedawać części samochodowe. Od tego dnia rozliczasz się na zasadach ogólnych i prowadzisz KPiR; wcześniejszych miesięcy nie poprawiasz.
Limit przychodów na ryczałcie w 2026 roku
Zgodnie z ustawą o ryczałcie możesz go stosować w 2026 roku, jeśli twoje przychody z działalności w 2025 roku nie przekroczyły 2 000 000 euro. Euro przelicza się na złote po średnim kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku. Do limitu nie wliczasz korekt przychodu z tytułu ulgi na złe długi (faktur niezapłaconych w 90 dni).
Działalność prowadzoną samodzielnie i w spółce liczysz osobno: przekroczenie limitu w jednej nie odbiera ryczałtu w drugiej. Jeśli przekroczysz limit w trakcie roku, ryczałt zostaje z tobą do końca tego roku, a od następnego potrzebujesz innej formy.
Rząd przyjął projekt zmian w podatkach dochodowych na 2027 rok, który dotyczy również limitu ryczałtu. To wciąż projekt, nie obowiązujące prawo: do jego uchwalenia i ogłoszenia obowiązuje limit 2 000 000 euro.
Stawki ryczałtu 2026 według rodzaju działalności
Stawka zależy od tego, jaką usługę lub jaki towar sprzedajesz. Poniżej najczęstsze pozycje z art. 12 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym; pełny katalog jest w ustawie.
| Stawka | Przykładowe przychody |
|---|---|
| 17 % | wolne zawody wykonywane osobiście: tłumacz, adwokat, radca prawny, notariusz, księgowy, doradca podatkowy, biegły rewident, rzecznik patentowy |
| 15 % | usługi reklamowe i badania rynku, pośrednictwo w handlu hurtowym, usługi związane ze sportem, rozrywką i rekreacją, usługi kulturalne i rozrywkowe |
| 14 % | opieka zdrowotna, usługi architektoniczne i inżynierskie, badania i analizy techniczne, specjalistyczne projektowanie |
| 12 % | usługi IT: tworzenie oprogramowania, doradztwo w zakresie sprzętu i oprogramowania, zarządzanie sieciami i systemami, wydawanie oprogramowania |
| 10 % | kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek |
| 8,5 % do 100 000 zł, 12,5 % powyżej | usługi zakwaterowania, wynajem i obsługa nieruchomości, badania naukowe i prace rozwojowe, wynajem samochodów bez kierowcy |
| 8,5 % | pozostałe usługi, edukacja, prowizje komisanta, wytwarzanie z materiału powierzonego przez klienta |
| 5,5 % | produkcja, roboty budowlane, przewóz ładunków pojazdami o ładowności powyżej 2 ton |
| 3 % | handel, gastronomia (bez napojów powyżej 1,5 % alkoholu) |
| 2 % | sprzedaż produktów roślinnych i zwierzęcych z własnej uprawy lub hodowli, przetworzonych nieprzemysłowo |
Stawka 8,5 % jest stawką „domyślną” dla usług: dostaje ją każda usługa, która nie mieści się w żadnej z wyższych pozycji. Dlatego pytanie „ryczałt 8,5 – jakie usługi” ma krótką odpowiedź: wszystkie, których ustawa nie przypisała do 17 %, 15 %, 14 %, 12 % ani 10 %.
Kod PKD czy PKWiU
Szukając stawki, ludzie zwykle piszą „stawki ryczałtu wg PKD”. Kod PKD, który podajesz w CEIDG, opisuje rodzaj działalności. Stawkę ryczałtu ustawa przypisuje jednak według PKWiU, czyli klasyfikacji konkretnych usług i towarów, i to symbol PKWiU tego, co sprzedajesz, rozstrzyga. Często PKD i PKWiU mają te same pierwsze cyfry, ale nie zawsze.
Kilka stawek w jednej firmie
Jeśli sprzedajesz usługi z różnymi stawkami, każdą część przychodu opodatkowujesz jej własną stawką, pod warunkiem że ewidencja przychodów pozwala je rozdzielić. Jeśli nie pozwala, urząd zastosuje 8,5 % do przychodów z niższymi stawkami (2 %, 3 %, 5,5 %), a wyższe stawki zostają wyższe. Gdy ewidencji nie ma w ogóle albo nie obejmuje wszystkich przychodów, urząd szacuje przychód i stosuje pięciokrotność stawki, najwyżej 75 %.
Ryczałt w popularnych zawodach
Ryczałt w IT: programista
Tworzenie oprogramowania, doradztwo w zakresie oprogramowania i sprzętu, instalowanie oprogramowania i zarządzanie sieciami i systemami informatycznymi mają stawkę 12 %. Usługi IT spoza tych pozycji trafiają zwykle do innej stawki, najczęściej 8,5 % jako pozostałe usługi, więc warto sprawdzić symbol PKWiU tego, co faktycznie fakturujesz.
Dla programisty na współpracy B2B najważniejsza jest reguła byłego pracodawcy: ryczałt odpada, jeśli dla tej samej firmy robisz to samo na umowę o pracę w tym lub w poprzednim roku.
Ryczałt dla lekarza
Usługi w zakresie opieki zdrowotnej (PKWiU dział 86) mają stawkę 14 %. Dotyczy to na przykład lekarza i lekarza dentysty na własnej działalności. Lekarz nie jest w ustawie wolnym zawodem, więc nie dotyczy go stawka 17 %.
Tłumacz, księgowy i inne wolne zawody
Zawody z listy wolnych zawodów płacą 17 %, ale tylko wtedy, gdy pracują osobiście, czyli nie zatrudniają nikogo (na etat, zlecenie ani umowę o dzieło) do czynności, które stanowią istotę zawodu. Kto zatrudnia do tego innych, nie wykonuje już wolnego zawodu w rozumieniu ustawy, więc stawka 17 % go nie dotyczy i szuka stawki dla swojej usługi w pozostałych pozycjach.
Jak obliczyć ryczałt: miesięczne rozliczenie na przykładzie
Ryczałt liczysz za każdy miesiąc osobno, od przychodu z tego miesiąca:
- Zsumuj przychód z miesiąca z ewidencji przychodów.
- Odejmij składki na ubezpieczenia społeczne zapłacone w tym miesiącu.
- Odejmij 50 % składki zdrowotnej zapłaconej w tym miesiącu.
- Wynik zaokrąglij do pełnych złotych i pomnóż przez swoją stawkę.
- Kwotę ryczałtu zaokrąglij do pełnych złotych i wpłać na mikrorachunek podatkowy.
Przykład. Programistka na ryczałcie 12 % wystawia w maju 2026 roku faktury na 20 000 zł netto. Od początku roku ma 100 000 zł przychodu, więc jej składka zdrowotna jest, według biznes.gov.pl, w progu od 60 000 zł do 300 000 zł. Płaci pełne składki ZUS 2026 roku, według ZUS, z dobrowolnym chorobowym.
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Przychód w maju | 20 000,00 zł |
| Składki społeczne zapłacone w maju (emerytalna, rentowa, wypadkowa, chorobowa, 2026) | − 1 788,29 zł |
| 50 % składki zdrowotnej zapłaconej w maju (830,58 zł) | − 415,29 zł |
| Podstawa po zaokrągleniu | 17 796 zł |
| Ryczałt 12 % (2 135,52 zł) po zaokrągleniu | 2 136 zł |
Ryczałt za maj, 2 136 zł, wpłaca do 20 czerwca. Te same 20 000 zł przychodu na stawce 8,5 % dałyby 1 513 zł, a na stawce 17 % 3 025 zł.
Wysokość składek w 2026 roku (w tym ulgowe) opisuje artykuł o ZUS dla JDG, a trzy progi zdrowotnej na ryczałcie artykuł o składce zdrowotnej.
Kiedy i gdzie płacić ryczałt
- Co miesiąc: do 20. dnia następnego miesiąca, a za grudzień do 20 stycznia następnego roku.
- Co kwartał: do 20. dnia miesiąca po kwartale, a za ostatni kwartał do 20 stycznia. Kwartalnie może płacić firma, która dopiero zaczyna działalność, albo taka, której przychody w poprzednim roku nie przekroczyły 200 000 euro. O wyborze kwartalnych wpłat informujesz w zeznaniu rocznym.
Ryczałt wpłacasz na swój mikrorachunek podatkowy, wpłaty miesięczne i kwartalne z symbolem formularza PPE. Po zakończeniu roku składasz zeznanie PIT-28 od 15 lutego do 30 kwietnia; za 2026 rok najpóźniej 30 kwietnia 2027. Jak je wypełnić, opisuje artykuł o PIT-28 i PIT-36.
Ryczałt a VAT
Ryczałt to podatek dochodowy, VAT to zupełnie osobny podatek. Wybór ryczałtu niczego w VAT nie zmienia, a to, czy jesteś czynnym podatnikiem VAT, niczego nie zmienia w stawce ryczałtu.
- Jeśli jesteś czynnym podatnikiem VAT, ryczałt liczysz od przychodu netto, bez VAT. VAT należny rozliczasz osobno w JPK_V7M lub JPK_V7K, a VAT naliczony z faktur zakupu odliczasz na zasadach ustawy o VAT, choć na ryczałcie te zakupy nie są kosztem.
- Jeśli korzystasz ze zwolnienia podmiotowego z VAT, możesz być jednocześnie na ryczałcie. podatki.gov.pl podaje, że w 2026 roku limit zwolnienia to 240 000 zł sprzedaży rocznie; szczegóły są w artykule o zwolnieniu z VAT.
Limit 2 000 000 euro na ryczałcie i limit zwolnienia z VAT to dwa różne progi. Przekroczenie limitu VAT nie odbiera ryczałtu, a przekroczenie limitu ryczałtu nie zmienia twojego statusu w VAT.
Ewidencja przychodów
Na ryczałcie nie prowadzisz KPiR, tylko ewidencję przychodów, osobno za każdy rok. Wpisujesz do niej przychody na podstawie faktur, rachunków lub dowodów wewnętrznych, z podziałem na stawki. Poza nią przechowujesz dowody zakupu i prowadzisz wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Od 1 stycznia 2026 roku ryczałtowcy, którzy składają JPK_V7M, prowadzą ewidencję w programie komputerowym i po roku wysyłają ją urzędowi w pliku JPK_EWP do 30 kwietnia. Pozostałych ten obowiązek obejmie od 1 stycznia 2027 roku. Więcej jest w artykule o KPiR i ewidencji przychodów.
Jak wybrać ryczałt
Ryczałt możesz wskazać już przy zakładaniu firmy we wniosku CEIDG-1. Jak wyjaśnia biznes.gov.pl, jeśli firma już działa, składasz oświadczenie o wyborze ryczałtu do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągasz pierwszy przychód w danym roku (zwykle do 20 lutego), albo do końca roku, gdy pierwszy przychód przypada na grudzień. Oświadczenie składasz w urzędzie skarbowym albo przez CEIDG, zmieniając dane we wpisie. Wybór obowiązuje także w kolejnych latach, dopóki go nie zmienisz. Terminy, zmianę w trakcie roku i porównanie z pozostałymi formami opisuje artykuł o formie opodatkowania JDG.
Jedna stawka, przychód z miesiąca i dwudziesty dzień kolejnego: ryczałt jest prosty, jeśli ewidencja jest na bieżąco.
💜💙 Twój zespół BravoLisa
Ten artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej, prawnej ani księgowej. Każda sytuacja jest inna — skonsultuj się z wykwalifikowanym specjalistą (doradcą podatkowym, biurem rachunkowym lub prawnikiem), aby uzyskać poradę dopasowaną do twojej sytuacji. BravoLisa nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie tych informacji.
Źródła (7)
- Biznes.gov.pl — Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
- Biznes.gov.pl — Jaki PIT dla firmy? Jak wybrać formę opodatkowania przychodów?
- Biznes.gov.pl — Ile wynosi składka zdrowotna
- ZUS — Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne
- Podatki.gov.pl — Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT
- ISAP — Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 843)
- ISAP — Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592)