Forma opodatkowania JDG 2026: skala, liniowy, ryczałt i zmiana

Forma opodatkowania decyduje, od czego i według jakiej stawki JDG płaci podatek dochodowy, a pośrednio także, ile wynosi jej składka zdrowotna. Do wyboru są trzy: skala podatkowa (zasady ogólne), podatek liniowy i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. W tym artykule znajdziesz, czym się różnią, jak dobrać formę do własnych przychodów i kosztów, do kiedy i jak przeprowadzić zmianę formy opodatkowania oraz czego nie da się zmienić w trakcie roku.

Zasady i kwoty są te, które obowiązują w 2026 roku, sprawdzone 30 września 2026 na biznes.gov.pl i w tekście ustaw.

Trzy formy opodatkowania JDG w skrócie

Istnieje jeszcze karta podatkowa, ale od 2022 roku stosują ją tylko ci, którzy mieli ją wcześniej; nowa firma jej nie wybierze.

Jeśli nie wybierzesz niczego, twoja firma jest na skali podatkowej: to forma podstawowa. Na pozostałe dwie trzeba złożyć oświadczenie.

Skala podatkowa: progi 12 % i 32 %

Na skali (zasadach ogólnych), zgodnie z ustawą o PIT, podatek liczysz od dochodu po odjęciu składek społecznych, według dwóch progów:

Kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł to 12 % z kwoty wolnej od podatku 30 000 zł: do tej kwoty dochodu podatku nie ma wcale. Kwotę zmniejszającą uwzględniasz w pierwszym progu, także w zaliczkach w ciągu roku; w drugim progu już jej nie odejmujesz.

Przykład: przy dochodzie 150 000 zł podatek wynosi 10 800 zł + 32 % × 30 000 zł = 20 400 zł. Przy dochodzie 60 000 zł to 12 % × 60 000 zł − 3 600 zł = 3 600 zł.

Skala daje najwięcej ulg: wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulgę na dziecko, ulgę internetową, rehabilitacyjną. Minusy: 32 % po przekroczeniu drugiego progu i składka zdrowotna 9 % dochodu, której nie odliczysz ani od podatku, ani od dochodu. Jeśli masz też etat albo inne dochody ze skali, dochód z firmy sumuje się z nimi i razem przechodzą przez próg 120 000 zł.

Podatek liniowy: 19 % niezależnie od dochodu

Na podatku liniowym płacisz 19 % dochodu, bez progów i bez kwoty wolnej. Dochód z firmy nie łączy się z innymi dochodami: etat rozliczasz osobno na skali (PIT-37), a firmę w PIT-36L.

Składka zdrowotna wynosi 4,9 % dochodu, a zapłacone składki zdrowotne możesz odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów, w 2026 roku do 14 100 zł. W zamian tracisz większość ulg: nie rozliczysz się z małżonkiem, nie odliczysz ulgi na dziecko ani ulgi internetowej. Zostają między innymi ulga badawczo-rozwojowa, termomodernizacyjna i IP Box (5 % od kwalifikowanego dochodu z praw własności intelektualnej), a także odliczenie składek społecznych i wpłat na IKZE.

Ryczałt: stawka od przychodu, bez kosztów

Na ryczałcie, zgodnie z ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym, płacisz procent od przychodu, a koszty nie mają znaczenia. Stawka zależy od działalności: na przykład 12 % za tworzenie oprogramowania, 14 % za usługi opieki zdrowotnej, 8,5 % za większość pozostałych usług, 3 % za handel. Z przychodu odejmujesz składki społeczne i 50 % zapłaconej składki zdrowotnej. Ryczałt ma limit: w 2026 roku mogą go stosować firmy, których przychody w 2025 roku nie przekroczyły 2 000 000 euro. Kto może go wybrać, pełną tabelę stawek i miesięczne rozliczenie z przykładem opisuje artykuł o ryczałcie.

Jak wybrać formę dla własnych przychodów i kosztów

Nie ma formy najlepszej dla wszystkich. Odpowiedz sobie na pięć pytań:

1. Ile wydajesz na firmę? Im wyższe koszty w stosunku do przychodu, tym mniej opłaca się ryczałt, który ich nie uwzględnia.
2. Jaka jest twoja stawka ryczałtu? Przy 8,5 % ryczałt wygrywa znacznie częściej niż przy 15 % czy 17 %.
3. Czy dochód przekroczy 120 000 zł? Poniżej tego progu skala z kwotą wolną zwykle wypada lepiej niż 19 %. Wysoko ponad nim 32 % zaczyna ciążyć.
4. Czy korzystasz z ulg rodzinnych? Wspólne rozliczenie z małżonkiem i ulga na dziecko działają tylko na skali.
5. Czy planujesz stratę? Duże inwestycje na starcie dają stratę podatkową, którą odliczysz w kolejnych latach tylko na skali lub liniowym.

Do tego dochodzi składka zdrowotna, która zmienia wynik o tysiące złotych rocznie. Jak ją policzyć dla każdej formy, opisuje artykuł o składce zdrowotnej.

Dwa przykłady w uproszczonym rachunku

Poniżej dwie firmy z przychodem 280 000 zł rocznie. Rachunek jest celowo uproszczony: pomija składki społeczne ZUS, odliczenia składki zdrowotnej i wszystkie ulgi, a składkę zdrowotną liczy od całego dochodu. Służy do pokazania kierunku, nie do podjęcia decyzji.

Firma A ma małe koszty i wysoki dochód: ryczałt wygrywa wyraźnie, a liniowy jest lepszy od skali. Firma B ma ten sam przychód, ale wysokie koszty: skala wypada najlepiej, a ryczałt najgorzej, bo liczy podatek od całych 280 000 zł. Składka zdrowotna na ryczałcie w obu firmach to stała kwota roczna dla progu od 60 000 zł do 300 000 zł przychodu w 2026 roku.

Policz swój wariant na liczbach z ostatnich 12 miesięcy: przychód, koszty i planowane zakupy. Formę wybierasz na cały rok, więc warto zrobić to przed styczniem.

Kiedy i jak zmienić formę opodatkowania

Zmianę formy opodatkowania zgłaszasz oświadczeniem do naczelnika urzędu skarbowego w jednym terminie, niezależnie od tego, z której formy na którą przechodzisz:

• do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągasz pierwszy przychód w danym roku; jeśli pierwszy przychód przypada na styczeń, to 20 lutego;
• do końca roku, jeśli pierwszy przychód w tym roku przypada na grudzień.

Termin liczy się od pierwszego przychodu, nie od początku roku. Firma sezonowa, która pierwszą fakturę wystawia w kwietniu, ma czas do 20 maja. Nowa forma działa od początku roku, więc przy zmianie w lutym już styczniową zaliczkę liczysz według nowej formy.

Oświadczenie składasz na dwa sposoby:

• przez CEIDG: na Biznes.gov.pl składasz wniosek o zmianę danych firmy, w kreatorze wskazujesz nową formę (zasady ogólne, podatek liniowy albo ryczałt), a potem wniosek podpisujesz i wysyłasz, bo to dwie osobne czynności; potwierdzenie (UPO) znajdziesz na Koncie Przedsiębiorcy, a CEIDG przekaże zmianę do urzędu skarbowego;
• w urzędzie skarbowym, pisemnie.

Wybór obowiązuje także w kolejnych latach: jeśli nic nie zmieniasz, nie składasz niczego. Kto chce przejść z liniowego albo ryczałtu z powrotem na skalę, też musi złożyć oświadczenie w tym samym terminie.

Oświadczenie złożone po terminie nie działa: zostajesz w dotychczasowej formie do końca roku, a na zmianę czekasz do następnego.

Nowa firma

Zakładając firmę, formę opodatkowania wskazujesz już we wniosku CEIDG-1. Jeśli tego nie zrobisz, masz czas do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu. Jak przejść przez rejestrację, opisuje artykuł o zakładaniu JDG.

Zmiana na 2027 rok

Na 2027 rok zmianę zgłaszasz według tych samych zasad, zwykle najpóźniej do 20 lutego 2027. Rząd przyjął projekt zmian w podatkach dochodowych na 2027 rok, który dotyka skali i limitu ryczałtu; to na razie projekt, nie prawo, a ten artykuł opisuje zasady obowiązujące dziś.

Czy można zmienić formę w trakcie roku

Nie: forma wybrana na dany rok obowiązuje przez cały ten rok, a dobrowolna zmiana działa dopiero od następnego. W trakcie roku formę zmieniają za ciebie tylko przepisy, gdy tracisz prawo do liniowego lub ryczałtu:

• na ryczałcie tracisz prawo, gdy osiągniesz choć część przychodu z działalności wyłączonej (na przykład apteka, kantor, handel częściami do pojazdów) albo z usług dla byłego lub obecnego pracodawcy; od tego dnia do końca roku rozliczasz się na zasadach ogólnych i prowadzisz KPiR, a wcześniejszych miesięcy nie poprawiasz;
• na liniowym tracisz prawo przez usługi dla byłego lub obecnego pracodawcy; wtedy przechodzisz na skalę za cały rok, od stycznia, i dopłacasz zaliczki liczone według skali wraz z odsetkami za zwłokę.

Przekroczenie limitu 2 000 000 euro na ryczałcie w trakcie roku nie zmienia formy w tym roku: ryczałt zostaje do końca roku, a od następnego potrzebujesz innej formy.

Praca dla byłego pracodawcy

Reguła byłego pracodawcy dotyczy tych, którzy przechodzą z etatu na współpracę B2B z tą samą firmą. Chodzi o usługi dla byłego lub obecnego pracodawcy odpowiadające czynnościom wykonywanym dla niego na umowę o pracę:

Przykład: umowa o pracę kończy się w styczniu 2026 roku, a od lutego ta sama osoba robi dla tej samej firmy to samo na własnej działalności. W 2026 roku nie może zastosować ani liniowego, ani ryczałtu do tych przychodów. W 2027 roku liniowy jest już możliwy, a ryczałt dopiero w 2028 roku, bo dla ryczałtu liczy się też poprzedni rok. Skala działa zawsze.

Kiedy płacisz podatek w każdej formie

We wszystkich trzech formach zaliczki (na ryczałcie sam ryczałt) wpłacasz co miesiąc do 20. dnia następnego miesiąca na mikrorachunek podatkowy. Kwartalnie mogą płacić firmy rozpoczynające działalność, a z pozostałych na skali i liniowym mali podatnicy (sprzedaż z VAT do 2 000 000 euro w poprzednim roku), na ryczałcie firmy z przychodem do 200 000 euro w poprzednim roku. Na skali i liniowym zaliczki nie wpłacasz, dopóki podatek należny od początku roku, pomniejszony o wpłacone zaliczki, nie przekracza 1 000 zł. Zeznanie roczne (PIT-36, PIT-36L lub PIT-28) składasz od 15 lutego do 30 kwietnia następnego roku; o tym, jak je wypełnić, pisze artykuł o PIT-28 i PIT-36.

Formę opodatkowania wybierasz raz w roku, a płacisz według niej przez dwanaście miesięcy: warto poświęcić jej jeden wieczór z własnymi liczbami przed 20 lutego.
💜💙 Twój zespół BravoLisa

Ten artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej, prawnej ani księgowej. Każda sytuacja jest inna — skonsultuj się z wykwalifikowanym specjalistą (doradcą podatkowym, biurem rachunkowym lub prawnikiem), aby uzyskać poradę dopasowaną do twojej sytuacji. BravoLisa nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie tych informacji.

Ostatnia aktualizacja: wrzesień 2026. Stawki i limity mogą się zmienić: zawsze sprawdź je na biznes.gov.pl, podatki.gov.pl, zus.pl lub w odpowiednim urzędzie.

Źródła (8)

Sprawdzone 30 września 2026

1. Biznes.gov.pl — Jaki PIT dla firmy? Jak wybrać formę opodatkowania przychodów?
2. Biznes.gov.pl — Najważniejsze zasady opodatkowania według skali podatkowej
3. Biznes.gov.pl — Podatek liniowy
4. Biznes.gov.pl — Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
5. Biznes.gov.pl — Jak sprawdzić w CEIDG informacje wysłane do urzędu skarbowego
6. Biznes.gov.pl — Ile wynosi składka zdrowotna
7. ISAP — Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592)
8. ISAP — Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 843)