ZUS dla JDG w 2026: od ulgi na start do Małego ZUS Plus

ZUS dla JDG to nie jedna kwota, tylko drabina ulg. Nowa jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) zaczyna od sześciu miesięcy bez składek społecznych, potem przez 24 miesiące płaci preferencyjne składki, następnie może przejść na Mały ZUS Plus, a na końcu płaci pełny ZUS. Ten artykuł pokazuje, ile wynosi każdy krok w 2026 roku, w jakiej kolejności się po nich idzie, kiedy trzeba się zgłosić i co zmienia zawieszenie firmy, etat albo osoba współpracująca.

Kwoty są kwotami na 2026 rok, sprawdzonymi na zus.pl i biznes.gov.pl 30 września 2026. Składka zdrowotna jest osobną sprawą: płacisz ją na każdym stopniu drabiny, a jej wysokość zależy od formy opodatkowania. Opisuje ją artykuł składka zdrowotna.

Z czego składa się ZUS przedsiębiorcy

Według ZUS za siebie płacisz do ZUS składki na:

• ubezpieczenie emerytalne (19,52 % podstawy) i rentowe (8 %) — obowiązkowe,
• ubezpieczenie wypadkowe — obowiązkowe; firma, która zgłasza do niego nie więcej niż 9 osób, płaci 1,67 %,
• ubezpieczenie chorobowe (2,45 %) — dobrowolne,
• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (razem 2,45 %) — nie na każdym stopniu drabiny,
• ubezpieczenie zdrowotne — zawsze, osobno od reszty.

Wszystkie składki społeczne liczy się procentem od podstawy wymiaru. Ulgi obniżają właśnie tę podstawę albo, na pierwszym stopniu, zwalniają cię z ubezpieczeń społecznych całkiem. Składki za dany miesiąc JDG płaci do 20. dnia następnego miesiąca, jak podaje biznes.gov.pl.

Ile wynosi ZUS w 2026 roku na każdym stopniu

Kwoty w tabeli, jak podaje ZUS, dotyczą firmy ze stopą wypadkową 1,67 % i nie zawierają składki zdrowotnej. Minimalne wynagrodzenie w 2026 roku to 4 806 zł, a prognozowane przeciętne wynagrodzenie, od którego liczy się pełny ZUS, to 9 420 zł.

Na pełnym ZUS kwota 1 926,76 zł składa się z 1 103,27 zł na emeryturę, 452,16 zł na rentę, 138,47 zł na chorobowe, 94,39 zł na wypadkowe i 138,47 zł na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Na preferencyjnych składkach nie płacisz tych funduszy, jeśli działalność jest twoim jedynym tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Możesz zawsze zadeklarować wyższą podstawę niż minimalna. Wyższe składki oznaczają wyższe przyszłe świadczenia: emeryturę, rentę i zasiłki liczone od podstawy.

Ulga na start: sześć miesięcy bez składek społecznych

Ulga na start jest dla osoby, która zakłada działalność po raz pierwszy albo wraca do niej po co najmniej 60 miesiącach od ostatniego zawieszenia lub zamknięcia firmy. Nie przysługuje, jeśli pracujesz dla byłego pracodawcy i robisz dla niego to samo, co na etacie w tym lub poprzednim roku.

Przez sześć pełnych miesięcy nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym z działalności, więc nie płacisz składek emerytalnej, rentowej, wypadkowej ani na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Płacisz tylko składkę zdrowotną.

Jak liczyć sześć miesięcy:

• firma założona pierwszego dnia miesiąca — ten miesiąc się wlicza,
• firma założona w trakcie miesiąca — ulga liczy się od następnego pełnego miesiąca.

Zgłoszenie robisz w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności: do samego ubezpieczenia zdrowotnego, na formularzu ZUS ZZA z kodem zaczynającym się od 05 40. Najprościej zaznaczyć to już we wniosku CEIDG-1 przy zakładaniu JDG.

Na uldze na start nie masz ubezpieczenia chorobowego ani wypadkowego. Choroba, wypadek albo narodziny dziecka w tym czasie nie dają zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego, a te miesiące nie liczą się do emerytury. Z ulgi możesz zrezygnować w dowolnym momencie i od razu przejść na preferencyjne składki.

Preferencyjne składki: 24 miesiące od obniżonej podstawy

biznes.gov.pl wyjaśnia, że po uldze na start (albo od razu, jeśli wolisz być ubezpieczony od pierwszego dnia) przez 24 pełne miesiące kalendarzowe płacisz składki społeczne od podstawy nie niższej niż 30 % minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku to 1 441,80 zł, a składki wynoszą:

Warunki są te same co przy uldze na start: pierwsza działalność albo powrót po 60 miesiącach i żadnej pracy dla byłego pracodawcy w zakresie dawnego etatu. Ten drugi warunek obowiązuje przez cały okres ulgi — od dnia, w którym zaczniesz pracować dla byłego pracodawcy, tracisz prawo do preferencyjnej podstawy.

Do preferencyjnych składek zgłaszasz się na formularzu ZUS ZUA z kodem zaczynającym się od 05 70. Po uldze na start najpierw wyrejestrowujesz się z kodu 05 40 (ZUS ZWUA), potem zgłaszasz z kodem 05 70. Gdy 24 miesiące miną, w ciągu 7 dni wyrejestrowujesz się z 05 70 i zgłaszasz albo do pełnego ZUS (kod 05 10), albo do Małego ZUS Plus.

Mały ZUS Plus: składki od połowy dochodu

Mały ZUS Plus to składki społeczne proporcjonalne do dochodu z poprzedniego roku. Możesz z niego skorzystać, jeśli:

• przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł (przy działalności przez część roku limit liczy się proporcjonalnie do liczby dni),
• działalność w poprzednim roku trwała co najmniej 60 dni kalendarzowych,
• nie spełniasz już warunków preferencyjnych składek,
• nie wykonujesz dla byłego lub obecnego pracodawcy tego, co robisz na etacie.

Nie skorzystasz z niego w pierwszym roku działalności ani przy wolnym zawodzie. Od 1 stycznia 2026 roku ulga trwa najwyżej 36 miesięcy w każdych 60 miesiącach prowadzenia firmy, a licznik zaczyna się od nowa niezależnie od tego, ile miesięcy wykorzystano przed 2026 rokiem.

Mały ZUS Plus: ile wynosi

Podstawę liczysz z dochodu z poprzedniego roku:

1. Roczny dochód z działalności dzielisz przez liczbę dni jej prowadzenia i mnożysz przez 30. To przeciętny miesięczny dochód.
2. Przeciętny miesięczny dochód mnożysz przez 0,5. To podstawa.
3. Podstawa musi się zmieścić między 1 441,80 zł a 5 652 zł. Wynik niższy podnosisz do 1 441,80 zł.

Na ryczałcie dochodem jest połowa przychodu. Jeśli koszty obejmowały składki społeczne, dodajesz je z powrotem do dochodu.

Przykład: firma działała cały 2025 rok i miała 60 000 zł dochodu. Przeciętny miesięczny dochód to 4 931,51 zł (60 000 zł ÷ 365 × 30), a podstawa na 2026 rok 2 465,76 zł.

Dochód, przychód i formę opodatkowania z poprzedniego roku wpisujesz w ZUS DRA za styczeń. ZUS może poprosić o dokumenty; jeśli nie dostarczysz ich w 14 dni, ustali ci podstawę 5 652 zł na cały rok.

Termin 31 stycznia i co, jeśli go przegapisz

Jeśli spełniasz warunki od początku roku, zgłoszenie do Małego ZUS Plus musi trafić do ZUS do 31 stycznia: wyrejestrowanie z dotychczasowego kodu (ZUS ZWUA) i zgłoszenie z kodem 05 90 (ZUS ZUA). Możesz to zrobić online, zmieniając wpis w CEIDG na biznes.gov.pl.

Zgłoszenie po 31 stycznia nie działa wstecz ani od kolejnego miesiąca: przez cały rok płacisz wtedy pełny ZUS, a o Mały ZUS Plus możesz się starać dopiero do końca stycznia następnego roku. Wyjątek to osoba, która zaczyna spełniać warunki w trakcie roku, na przykład gdy w marcu kończy się jej 24 miesiące preferencyjnych składek. Ma ona 7 dni od dnia, w którym zaczyna spełniać warunki.

Pełny ZUS

Gdy żadna ulga już nie przysługuje, płacisz składki od podstawy co najmniej 5 652 zł: 1 926,76 zł z chorobowym albo 1 788,29 zł bez niego, plus składka zdrowotna. Pełny ZUS płacą też przedsiębiorcy, którzy przekroczyli 120 000 zł przychodu, wykorzystali 36 miesięcy Małego ZUS Plus albo nie zgłosili się do niego w terminie.

W jakiej kolejności idą ulgi

1. Ulga na start — pierwsze 6 pełnych miesięcy, tylko składka zdrowotna.
2. Preferencyjne składki — kolejne 24 pełne miesiące, od 1 441,80 zł.
3. Mały ZUS Plus — jeśli przychód za poprzedni rok nie przekroczył 120 000 zł; do 36 miesięcy w każdych 60.
4. Pełny ZUS — od 5 652 zł.

Żadnego stopnia nie musisz brać. Możesz pominąć ulgę na start i zacząć od preferencyjnych składek, żeby mieć ubezpieczenie chorobowe od pierwszego dnia. Ulga na start nie odbiera prawa do Małego ZUS Plus później. Mały ZUS Plus i preferencyjne składki się wykluczają: dopóki przysługują ci preferencyjne, Małego ZUS Plus nie ma.

Zawieszenie działalności a ZUS

Jak wyjaśnia biznes.gov.pl, jeśli nie zatrudniasz pracowników, możesz zawiesić JDG w CEIDG na co najmniej 30 dni, także bezterminowo. Zawieszenia nie zgłaszasz osobno do ZUS: CEIDG przekazuje informację, a ZUS sam cię wyrejestruje.

W czasie zawieszenia nie płacisz składek społecznych ani zdrowotnej. W miesiącu, w którym zawieszasz lub wznawiasz firmę, płacisz składki społeczne proporcjonalnie do dni działalności, a składkę zdrowotną za cały miesiąc. Prawo do leczenia na NFZ wygasa 30 dni po końcu ubezpieczenia zdrowotnego, więc bez innego tytułu (na przykład etatu) warto zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Zawieszenie nie zatrzymuje licznika ulg: miesiące zawieszenia wliczają się zarówno do 6 miesięcy ulgi na start, jak i do 24 miesięcy preferencyjnych składek. Formalności opisuje artykuł o zawieszeniu i zamknięciu działalności.

Osoba współpracująca

Osoba współpracująca to małżonek, dziecko, rodzic, macocha, ojczym albo osoba przysposobiona lub przysposabiająca, która pozostaje z tobą we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy prowadzeniu firmy. Płacisz za nią składki społeczne i zdrowotną, a ulgi dla nowych firm jej nie obejmują:

• składki społeczne liczysz od podstawy co najmniej 5 652 zł, tak jak pełny ZUS, nawet gdy ty jesteś na uldze na start albo preferencyjnych składkach,
• składka zdrowotna osoby współpracującej wynosi według ZUS w 2026 roku 622,93 zł (9 % od 75 % przeciętnego wynagrodzenia).

Osobę współpracującą zgłaszasz do ubezpieczeń od pierwszego dnia jej pracy w firmie, także wtedy, gdy sam korzystasz z ulgi na start.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe

ZUS podaje, że chorobowe jest dla przedsiębiorcy dobrowolne. W 2026 roku kosztuje 35,32 zł na preferencyjnych składkach i 138,47 zł na pełnym ZUS. Zgłaszasz je razem ze składkami społecznymi, na tym samym formularzu ZUS ZUA.

Zasiłek chorobowy przysługuje dopiero po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Wcześniejszy okres, na przykład z etatu, się wlicza, jeśli przerwa między ubezpieczeniami nie przekroczyła 30 dni. Ubezpieczenie chorobowe daje też prawo do zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego.

Jeśli planujesz dziecko albo boisz się dłuższej choroby, zgłoś chorobowe od razu po uldze na start. Okres wyczekiwania zaczyna biec dopiero od zgłoszenia.

Wakacje składkowe: jeden miesiąc bez składek w roku

Według ZUS wakacje składkowe zwalniają z własnych składek społecznych i z Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowego za jeden wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Za ten miesiąc płaci je budżet państwa, więc nie tracisz ubezpieczenia. Składkę zdrowotną płacisz jak zwykle. Firma działa normalnie, możesz wystawiać faktury i mieć przychody.

Skorzystasz z nich, jeśli:

• w miesiącu przed złożeniem wniosku podlegasz ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z działalności — więc nie na uldze na start,
• zgłaszasz do ubezpieczeń nie więcej niż 10 osób, licząc siebie,
• w co najmniej jednym z dwóch poprzednich lat przychód nie przekroczył równowartości 2 milionów euro,
• w tym i poprzednim roku nie pracujesz dla byłego pracodawcy,
• nie masz wyczerpanego limitu pomocy de minimis, bo tym właśnie są wakacje składkowe.

Wniosek RWS składasz tylko elektronicznie na eZUS, w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Kto w danym roku jeszcze nie skorzystał, ma ostatnią szansę w listopadzie: od 1 do 30 listopada składa wniosek o zwolnienie za grudzień.

Etat i JDG jednocześnie

Jak wyjaśnia biznes.gov.pl, jeśli pracujesz na umowie o pracę i prowadzisz JDG, dochodzi do zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Rozstrzyga pensja:

• pensja co najmniej równa minimalnemu wynagrodzeniu (4 806 zł brutto w 2026) — z działalności nie musisz płacić składek społecznych; płaci je pracodawca od pensji. Możesz przystąpić do nich z firmy dobrowolnie,
• pensja niższa niż minimalne wynagrodzenie, na przykład na części etatu — płacisz składki społeczne także z działalności.

Składkę zdrowotną z działalności płacisz zawsze, niezależnie od pensji. Jest jeden wyjątek: jeśli pensja nie przekracza minimalnego wynagrodzenia, przychody z firmy nie przekraczają miesięcznie 50 % minimalnego wynagrodzenia (2 403 zł w 2026) i firma jest na ryczałcie, składka zdrowotna z działalności nie jest należna.

Na samym etacie nie skorzystasz z wakacji składkowych: warunkiem jest podleganie ubezpieczeniom społecznym z działalności.

Rolnik w KRUS z działalnością gospodarczą

Rolnik lub domownik, który zakłada firmę, może zostać w KRUS zamiast przejść do ZUS, jeśli spełnia kilka warunków łącznie: co najmniej 3 lata pełnego ubezpieczenia w KRUS, gospodarstwo powyżej 1 ha przeliczeniowego, oświadczenie o kontynuacji ubezpieczenia złożone w KRUS w ciągu 14 dni od startu firmy i podatek z działalności poniżej kwoty granicznej. Jeśli nie spełnia któregoś z nich, płaci ZUS na zasadach opisanych wyżej, z ulgą na start włącznie.

Najczęstsze pytania

Ile wynosi Mały ZUS w 2026 roku?

Co najmniej 456,18 zł z chorobowym (420,86 zł bez niego), plus składka zdrowotna. Więcej płacisz, gdy dochód z 2025 roku był wyższy; najwyższa podstawa to 5 652 zł, ta sama co przy pełnym ZUS.

Czy mogę po uldze na start od razu przejść na Mały ZUS Plus?

Nie. Po uldze na start przysługują preferencyjne składki, a Mały ZUS Plus wyklucza się z nimi. Możesz za to zrezygnować z preferencyjnych składek, ale wtedy płacisz pełny ZUS.

Czy ulga zwalnia ze składki zdrowotnej?

Żadna z ulg tego nie robi: ani ulga na start, ani preferencyjne składki, ani Mały ZUS Plus, ani wakacje składkowe.

Do kiedy płaci się ZUS za JDG?

Do 20. dnia następnego miesiąca, za każdy miesiąc osobno.

Jaki kształt drabiny wybrać, zależy też od formy opodatkowania: porównuje je artykuł o formie opodatkowania JDG.

Sześć miesięcy, dwa lata, trzy lata: zapisz daty końca każdej ulgi w kalendarzu, a ZUS nie zaskoczy cię w styczniu.
💜💙 Twój zespół BravoLisa

Ten artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej, prawnej ani księgowej. Każda sytuacja jest inna — skonsultuj się z wykwalifikowanym specjalistą (doradcą podatkowym, biurem rachunkowym lub prawnikiem), aby uzyskać poradę dopasowaną do twojej sytuacji. BravoLisa nie ponosi odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie tych informacji.

Ostatnia aktualizacja: wrzesień 2026. Stawki i limity mogą się zmienić: zawsze sprawdź je na biznes.gov.pl, podatki.gov.pl, zus.pl lub w odpowiednim urzędzie.

Źródła (10)

Sprawdzone 30 września 2026

1. ZUS — Nowe wysokości składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 r.
2. Biznes.gov.pl — Ulga na start – 6 miesięcy bez składek na ubezpieczenie społeczne
3. Biznes.gov.pl — Obniżone składki ZUS przez 24 miesiące
4. Biznes.gov.pl — Mały ZUS Plus
5. Biznes.gov.pl — Jakie składki na ubezpieczenia społeczne płaci przedsiębiorca do ZUS
6. Biznes.gov.pl — Zbieg tytułów do ubezpieczeń ZUS – jakie składki płaci przedsiębiorca, który ma kilka źródeł dochodów
7. Biznes.gov.pl — Na czym polega zawieszenie działalności gospodarczej w CEIDG
8. ZUS — Wakacje składkowe – nowy wniosek. Od kiedy obowiązuje i jak go wypełnić
9. ZUS — Informacja w sprawie podstawy wymiaru składki oraz kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r.
10. ZUS — Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe