Onbetaalde factuur: de stappen tot de rechtbank en de kosten

Bij een onbetaalde factuur stuur je eerst een herinnering en een ingebrekestelling, daarna kies je een incassobureau, een advocaat of een gerechtsdeurwaarder. Betaalt een onderneming niet, dan beslist de ondernemingsrechtbank, ongeacht het bedrag; bij een particulier is dat de vrederechter tot 5.000 euro, volgens de rechtbanken.

Wat doe ik als een klant niet betaalt?

Je stuurt een herinnering, dan een ingebrekestelling, schakelt daarna een incassobureau, een advocaat of een gerechtsdeurwaarder in, en gaat pas naar de rechter als de factuur onbetaald blijft. De volgorde is steeds dezelfde:

1. De herinnering.
2. De ingebrekestelling.
3. Een incassobureau, een advocaat of een gerechtsdeurwaarder.
4. De betaling via de gerechtsdeurwaarder of de rechtbank.
5. De uitvoering van het vonnis.

De klant bepaalt welke regels je volgt. Een niet betaalde factuur van een particulier valt onder Boek XIX van het Wetboek van economisch recht, dat volgens artikel XIX.1 geldt voor iedere betalingsachterstand van een schuld van een consument aan een onderneming. Volgens de FOD Economie is de eerste herinnering aan een consument gratis voor overeenkomsten vanaf 1 september 2023.

Een onderneming als klant valt buiten Boek XIX. Voor haar gelden de wet van 2 augustus 2002 en het Gerechtelijk Wetboek, hieronder uitgelegd. Dit artikel stopt bij een schuldenaar in België: voor een klant in het buitenland beschrijft het geen route.

Het hele beeld van een onbetaalde factuur staat in aanmaningen, en de herinnering zelf, de eerste stap, in betalingsherinnering. Alle artikels over facturen: Facturen en Peppol.

Ingebrekestelling en aanmaning: wanneer heb je ze nodig?

Voor de summiere procedure volstaat een herinnering niet: een verzoekschrift voor een vaststaande geldschuld vraagt vooraf een aanmaning.

De aanmaning van artikel 1339 van het Gerechtelijk Wetboek is een deurwaardersexploot of een aangetekende brief met ontvangstbewijs. Ze vermeldt de termijn van vijftien dagen om te betalen, het gevorderde bedrag en de rechter voor wie de vordering komt, op straffe van nietigheid.

Tegenover een onderneming heb je geen ingebrekestelling nodig om interest en een forfaitaire vergoeding te vorderen: volgens de wet van 2 augustus 2002 wordt het openstaande bedrag vanaf de dag erna van rechtswege en zonder ingebrekestelling verhoogd, tenzij de schuldenaar bewijst dat hij niet verantwoordelijk is voor de vertraging.

Bij een particulier is de eerste herinnering zelf de ingebrekestelling, volgens artikel XIX.2 van Boek XIX. Een ingebrekestelling is volgens artikel 5.231 van het Burgerlijk Wetboek de eenzijdige rechtshandeling waarmee de schuldeiser duidelijk en ondubbelzinnig kennisgeeft van zijn wil om de nakoming te eisen.

Moet ik een incassobureau inschakelen?

Onbetaalde facturen innen via een incassobureau is een keuze naast een advocaat en een gerechtsdeurwaarder, en jij betaalt het: volgens Wikifin moet de schuldeiser de schuldinvorderaar voor zijn diensten betalen.

De pagina van Wikifin zegt dat een incassobureau bij de FOD Economie ingeschreven moet zijn als schuldinvorderaar, een verplichting die niet geldt voor advocaten en deurwaarders. Het bureau mag de schuldenaar geen extra kosten aanrekenen boven de kosten voor laattijdige betaling uit de verkoopsvoorwaarden. Het mag nooit doen alsof het een vonnis uitvoert en nooit dreigen met beslag op loon of goederen.

Beslag vraagt volgens Wikifin een vonnis of een notariële akte. Dit zijn regels voor schulden van particulieren: artikel XIX.6 van Boek XIX eist de inschrijving voor de minnelijke invordering van een schuld van een consument. Over de invordering van een schuld van een onderneming zegt dit artikel niets.

Hoe int een gerechtsdeurwaarder een onbetwiste schuld tussen ondernemingen?

Tussen twee ondernemingen kan een gerechtsdeurwaarder een onbetwiste, vaststaande en opeisbare geldschuld innen zonder rechter, op verzoek van de advocaat van de schuldeiser, volgens artikel 1394/20 van het Gerechtelijk Wetboek in de Justel-tekst bijgewerkt tot 2 april 2026.

Het bedrag maakt niet uit. Naast de hoofdsom, de wettelijke verhogingen en de invorderingskosten kunnen alle interesten en schadebedingen samen tot ten hoogste 10% van de hoofdsom worden ingevorderd. Uitgesloten zijn onder meer publieke overheden, schuldeisers of schuldenaren die niet in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) staan (sinds 26 februari 2026 volstaat ook een inschrijving in een centraal register van een andere EU-lidstaat), handelingen buiten de activiteiten van de onderneming, een faillissement en een collectieve schuldenregeling.

Zo loopt de procedure volgens de toelichting bij een wetsvoorstel in de Kamer van 17 november 2017; ze is sinds 2 juli 2016 van kracht:

1. De advocaat van de schuldeiser draagt de gerechtsdeurwaarder op te innen.
2. De gerechtsdeurwaarder vraagt de schuldenaar binnen de maand te betalen, met een aanmaning tot betalen.
3. Betwist de schuldenaar de schuld met redenen, dan stopt de invordering en kan de schuldeiser nog naar de rechter.
4. Betwist hij niet en betaalt hij niet, dan stelt de gerechtsdeurwaarder een proces-verbaal van niet-betwisting op.
5. Een magistraat maakt dat uitvoerbaar, zodat je een uitvoerbare titel hebt zonder gewone rechter.

De procedure van de gerechtsdeurwaarder tussen ondernemingen is een andere dan de summiere procedure van het volgende deel, die wel bij een rechter komt. Ook na het proces-verbaal kan de schuldenaar nog naar de rechter stappen om de uitvoering te schorsen.

Welke rechtbank is bevoegd en hoe verloopt het?

Een geschil met een andere onderneming gaat naar de ondernemingsrechtbank, ongeacht het bedrag; een geschil met een particulier naar de vrederechter tot 5.000 euro. Volgens de pagina van de ondernemingsrechtbank telt een zelfstandige met een beroepsactiviteit als onderneming, behalve voor een handeling die kennelijk vreemd is aan de onderneming.

Volgens de tarievenpagina van de rechtbanken is het rolrecht een taks per zaak die op de rol wordt ingeschreven; de bedragen staan onder “Tarieven voor de rolrechten”.

Het tarief van de gerechtsdeurwaarder wordt elk jaar geïndexeerd. Kijk de bedragen van het lopende jaar na.

De zaak begint meestal met een dagvaarding, die een gerechtsdeurwaarder aan de tegenpartij overhandigt, volgens de pagina over de burgerlijke zaak. Volgens de brochure van de vrederechter schiet de eiser de kosten van de gerechtsdeurwaarder voor, en wie ongelijk krijgt, draagt ze en ook het rolrecht. Na het vonnis betekent een gerechtsdeurwaarder het, en hij kan beslag leggen op goederen of loon.

Een andere weg bij een onbetwiste geldschuld is de summiere procedure, die volgens artikel 1338 van het Gerechtelijk Wetboek geldt voor een vaststaande geldschuld die gestaafd lijkt door een geschrift van de schuldenaar, tot 1.860 euro bij de vrederechter, en ook voor vorderingen van de ondernemingsrechtbank, ongeacht het bedrag. Na de aanmaning van artikel 1339 ondertekent je advocaat het verzoekschrift, en de rechter beslist binnen vijftien dagen. Zijn beschikking heeft de gevolgen van een verstekvonnis: de schuldenaar kan verzet of hoger beroep instellen.

Wat kost het en wat mag ik aanrekenen?

Het incassobureau, de advocaat en de gerechtsdeurwaarder betaal jij eerst; van een onderneming vorder je 40 euro forfait en een redelijke vergoeding voor de overige invorderingskosten, van een particulier alleen begrensde bedragen.

Volgens artikel 6 van de wet van 2 augustus 2002 komt het forfait van rechtswege en zonder ingebrekestelling, wanneer verwijlintrest verschuldigd is. Bovenop dat bedrag heeft de schuldeiser recht op een redelijke schadeloosstelling voor alle andere invorderingskosten, de rechtsplegingsvergoeding inbegrepen. Een beding dat die kosten uitsluit, wordt volgens artikel 7 vermoed kennelijk onbillijk te zijn.

Dit artikel noemt geen rentevoet en geen schaal voor een particulier: beide staan in betalingsherinnering.

Hoe lang kan ik een onbetaalde factuur nog innen?

Persoonlijke rechtsvorderingen verjaren in beginsel na tien jaar volgens artikel 2262bis van het oude Burgerlijk Wetboek, in de Justel-tekst die bijgewerkt is tot 10 maart 2026.

Voor sommige vorderingen staan in dezelfde wet kortere termijnen. Wat het nieuwe Burgerlijk Wetboek hierover bepaalt, zegt dit artikel niet. Een oude factuur laat je daarom nakijken voor je nog wacht.

Veelgestelde vragen

Wat moet ik doen als een klant zijn factuur niet betaalt?

Je stuurt eerst een herinnering en dan een ingebrekestelling. Blijft het onbetaald, dan schakel je een incassobureau, een advocaat of een gerechtsdeurwaarder in. Pas daarna ga je naar de rechtbank. Wie je klant is, bepaalt de regels: een particulier valt onder Boek XIX van het Wetboek van economisch recht, een onderneming niet.

Wat kost een incassobureau of gerechtsdeurwaarder?

De schuldeiser betaalt het incassobureau, de advocaat en de gerechtsdeurwaarder eerst zelf. Bij een proces schiet de eiser de kosten van de gerechtsdeurwaarder voor, en wie ongelijk krijgt, draagt ze. Het rolrecht is 165 euro bij de ondernemingsrechtbank en 50 euro bij de vrederechter; bij de vrederechter draagt de verliezer het.

Welke kosten mag ik aanrekenen bij een onbetaalde factuur?

Aan een onderneming vorder je interest en 40 euro forfaitaire vergoeding, beide van rechtswege, plus een redelijke vergoeding voor andere invorderingskosten, volgens de wet van 2 augustus 2002. Aan een particulier mag je na de gratis eerste herinnering alleen begrensde interest en een begrensd forfait aanrekenen.

Hoe lang kan ik een onbetaalde factuur nog innen?

Volgens artikel 2262bis van het oude Burgerlijk Wetboek, in de Justel-tekst bijgewerkt tot 10 maart 2026, verjaren persoonlijke rechtsvorderingen in beginsel na tien jaar. Voor sommige vorderingen gelden kortere termijnen. Laat een oude factuur daarom door een advocaat of boekhouder nakijken voor je wacht.

Geld najagen mag zwaar voelen. Een rustige volgorde van stappen maakt het lichter.
💜💙 Je BravoLisa-team

Dit artikel is uitsluitend informatief en vormt geen fiscaal, juridisch of boekhoudkundig advies. Elke situatie is anders — raadpleeg een erkende professional (een accountant, een belastingadviseur of een advocaat) voor advies op maat van jouw situatie. BravoLisa is niet aansprakelijk voor beslissingen die op basis van deze informatie worden genomen.

Laatst bijgewerkt op oktober 2026. Bedragen en grenzen kunnen veranderen: controleer ze altijd bij het RSVZ, de FOD Financiën of je sociaal verzekeringsfonds.

Bronnen (14)

Nagekeken op 12 oktober 2026

1. Justel — Wet van 4 mei 2023 (Boek XIX van het Wetboek van economisch recht), art. XIX.1, XIX.2, XIX.4, XIX.6
2. FOD Economie — Onbetaalde facturen: verplichte gratis eerste herinnering en beperking vergoeding bij te late betaling
3. Justel — Wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties, art. 5, 6, 7
4. Kamer — DOC 55 1806/010 (wetsvoorstel Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, tekst aangenomen in tweede lezing door de commissie, 6 april 2022), art. 5.231
5. Justel — Gerechtelijk Wetboek, Deel IV, art. 1338 tot 1344
6. Wikifin — Schulden invorderen: wat zijn de regels?
7. Justel — Gerechtelijk Wetboek, Deel V, art. 1394/20 tot 1394/24
8. Kamer — DOC 54 2783/001 (wetsvoorstel van 17 november 2017), art. 1394/20 tot 1394/24
9. rechtbanken-tribunaux.be — Ondernemingsrechtbank
10. rechtbanken-tribunaux.be — Vredegerecht
11. rechtbanken-tribunaux.be — Kosten & tarieven
12. rechtbanken-tribunaux.be — Burgerlijke zaak
13. rechtbanken-tribunaux.be — Brochure van de vrederechter (D/2025/7951/NL/1339)
14. Justel — [OUD] Burgerlijk Wetboek, Boek III, titel XIV tot XX, art. 2262bis